| CLP Tüzüğü'nün maden ve mineral sektörüne etkileri CLP Tüzüğü’nün yürürlüğe girmesiyle, Global Harmonize Sistemin (GHS) genel prensiplerinin, Avrupa Birliği’nde uygulanması süreci başlamıştır. Bu sürecin başlamasıyla Avrupa Birliği içerisinde maden ve konsantrelerinin üretimini yapan firmalar, ilk defa, üretikleri bu ürünler için envantere tehlike sınıflandırmalarını bildirim yükümlülüğü ile karşı karşıya kalmıştır. CLP Tüzüğü, bu sektördeki firmalara ayrıca oluşturulan yeni sınıflandırmalarla ve CLP Tüzüğü kapsamında kullanılmaya başlanacak yeni sınıflandırmalarla, etiket ve Güvenlik Bilgi Formları’nda revizyonu zorunlu kılmaktadır. REACH Tüzüğü kapsamında eğer kimyasal olarak değiştirilmemişlerse mineraller, cevherler, cevher konsantreleri kayıttan muaf tutulmuştu. Ancak CLP Tüzüğü ile birlikte madenler ve konsantreleri için GHS sınıflandırmalarının belirlenmesi zorunlu hale gelmiştir. Euromines (European Association of Mining Industries) ve ICMM (International Council of Mining & Metals), maden ve metal sektörü için üye firmalar ve diğer ilgili sektörel derneklerin işbirliği ile maden ve konsantrelerinin sınıflandırılması, bu konuda firmaların yükümlülükleri ile ilgili konularda endüstriye kaynak sunmak amacıyla “Ores and Concentrates, An Industry Approach to EU Hazard Classification” başlığı altında bir kitapçık yayımlamıştır. Kitapçıkta, maden cevheri ve konsantrelerinin sınıflandırılması için izlenebilecek bir yol önerilmektedir. ICMM/Euromines'ın maden cevherlerinin sınıflandırılmasına ilişkin rehber kitapçığı ihracatçı firmalarımıza yardımcı olması için Türkçeye de çevrilmiştir. (Kitapçıklara altlarındaki bağlantılara tıklayarak ulaşabilirsiniz.)  | 
| Maden cevher ve konsantrelerinin sınıflandırılması için en sağlıklı yolun, cevherin, minerolojik bileşenlerden oluşan bir karışım gibi düşünülmesidir. Bu amaçla maden cevheri ve konsantreleri için ürün karakterizasyonu yapılmalıdır. Bakır, çinko ve kurşun cevher ve konsantreleri için ICMM/Euromines tarafından geliştirilen örnek Ürün-Karakterizasyon-Şablonlarına ulaşmak için tıklayınız. | | İngilizcesi için tıklayınız. | Türkçesi için tıklayınız. | | Minerallerin tehlike değerlendirmesi Mineral gruplarında, malzemenin (fiziksel/kimyasal/minerolojik) yapısına ve kullanım formuna göre değişen tehlikeler doğabilmekte ve sanayiciler tarafından duruma göre sınıflandırma yapılabilmektedir. Genel olarak, ince toz haldeki formu uzun süreli olarak solunan maddeler, solunum yollarında tahribat yaptığından, tehlike değerlendirmesi yapılırken bu nokta dikkate alınmalıdır. Türkiye’nin ihracat kalemleri arasında yer alan bazı mineral grupları değerlendirildiğinde;
• Kuvars: Kristalize silis toz olarak kullanıldığında sağlık tehlikesi ortaya çıkmaktadır. Kristalize silisin uzun süreli maruziyetinde kanser ve silikozis gibi hastalıklara yol açmaktadır. Bu nedenle bu maddenin güvenli kullanımı için sanayiciler tarafından www.nepsi.eu adresinde bir iletişim ağı kurulmuştur.
• Solunabilir Kristal Silis: EUROSIL tarafından STOT Rep.2 olarak sınıflandırılacaktır. EUROSIL bu şekilde Sınıflandırma ve Etiketleme Bildirimi yapacağını strateji belgesinde belirtmektedir. (Feldspat ve Lületaşında kristal silis oranı yüksekse bu maddeler de sınıflandırmaya tabi olabiliyor.) • Manyezit: Midede hafif tahribat yapabilir. Solunum yoluyla maruziyetinde üst solunum yollarında tahribat yapabilir. Göz ve deri ile temasında tahriş edicidir. • Amyant: Kanserojen etkisi nedeniyle sınıflandırılmaya ve çeşitli alanlarda yasaklara tabidir. • Kriolit: CLP Harmonize listede (AB çapında ortak sınıflandırma) yer almaktadır. (Danger STOT RE 1 / Acute Tox. 4 / Aquatic Chronic 2) • Borat: Çeşitli bor bileşiklerinin farklı şekilde sınıflandırmaları, kısıtlanmaları ve diğer yasal düzenlemeleri mevcuttur. Borik asit, Harmonize listede yer alıyor (Repr. 1B) ve Almanya tarafından REACH SVHC Listeye önerilmiştir. • Ferrokrom ve diğer ferro alaşımlar: Alaşımlar, REACH'te karışım gibi kabul edildiğinden demir, krom, silikon ve karbon için ayrı ayrı kayıt yapılacaktır. Bildirimi de bu esasla yapılacaktır. Alaşımların CLP sınıflandırılmasına ise yeni yeni başlanmıştır. 
Diğer Kaynaklar: Uyum süreci sırasında Avrupa Birliği’ndeki ICMM, Eurometaux ve Euromines’ın sektörel bazlı oluşturduğu kaynaklar ve Avrupa Kimyasallar Ajansı’nın rehber dokümanları bahse konu sınıflandırmaların oluşturulması için kullanılabilecek dokümanlardır. IMMIB WEB SAYFASINDAN ALINMIŞTIR. |
